• A kişisi X önermesini söylüyor
  • A kişisi bir bilen kişidir (uzman, otorite)
  • O zaman X önermesi doğrudur şeklinde ifade edilebilir.

 

Uzmanları Eleştirmede İsteksizlik ve Otoriteye Tabi Olmak Düşünce Hatasına düşmememiz için bazı şeylere dikkat etmemiz gerekir;

 

1. A kişisi (uzman-otorite) gerçekten konu hakkında otorite olmayabilir

Einstein kansere kanser kök hücrelerinin yol açtığını söylüyor. O halde kanserin sebebi kanser kök hücreleridir.

Einstein’ın kanser ve kök hücreler konusunda uzmanlığı yoktur. Bu yüzden Einstein’in düşüncesi bağımsız kaynaklarca desteklenmek zorundadır.

X önermesi gerçekten doğru olsa bile otorite bu konunun uzmanı değilse bu bir düşünme hatasına işaret eder.

 

2. A kişisinin (uzman-otorite) konu ile ilgli önyargıları ve çıkarı olabilir

İsminin önünde profesör olan bir Gıda Mühendisinin gıda katkı maddelerinin sağlığa zararının olmadığını söylüyor. Profesörün iddialarına bilimsel kanıtlar göstermesini bekleriz. Aksi taktirde ünvanı gıda katkı maddelerinin insan sağlığına zararlı olmadığı iddiasına kanıt olarak gösterilemeyecektir. Belki de bu kişi maddi menfaat karşılığında yalan beyanat vermektedir.

 

3. Uzman-Otorite konu hakkında gerçekten otorite olsa da konu hakkındaki düşünceleri diğer uzmanlar-otoritelerle örtüşmeyebilir

Pek çok alanda ve konuda dünya çapında belirli bir konunun otoritesi kabul edilen kişiler arasında dahi o konu ile ilgili görüş farklılıkları olabilir. Bu nedenle konuyla ilgili farklı otoritelerin görüşlerinden ve kaynaklarından istifade etmekte fayda vardır.

 

Bir konu ile ilgili uzman görüşünü dinlerken dikkatle sorgulamamız gereken bazı noktalar vardır:

  1. Bu konuda uzman görüşüne başvurmaya ihtiyacınızın olup olmadığına karar verin. Kararı verirken kendi bilgi düzeyinize, tecrübelerinize, daha önce böyle veya buna benzer bir durumla karşılaşıp karşılaşmadığınıza ve sonucunun ne olduğuna bakın.
  2. Uzman görüşüne ihtiyaç duyuyorsanız danışacağınız kişinin konu hakkında gerçekten uzman olup olmadığını araştırın. Mesleki tecrübesine, aynı alandaki diğer uzmanların o kişinin uzmanlığı ile ilgili görüşlerine, o uzmana başvuran kişilerin yorumlarına göre karar verin.
  3. Uzmanın verdiği kararla ilgili bir taraflardan maddi vb menfaatinin olup olmadığını araştırın.
  4. Uzmanın görüşü, alanında uzman diğer uzmanların görüşlerinden farklı, ayrıysa konu hakkında uzmanların genel kabullerinin ne olduğunu araştırın.

Bazı gerçeklere sorgulayarak ve Sürü Psikolojisinden kurtularak ulaşacağınızı unutmayın.